Fat clients op dieet

De pc-revolutie begin jaren tachtig was een revolutie van onderaf. Witteboorden-werkers eisten en kregen van hun werkgever een personal computer om programma's als VisiCalc (voor spreadsheets) en WordPerfect te kunnen draaien. Als zelfstandige computers met diskettestation waren pc's heel eenvoudig van allerlei programma's te voorzien. Een verademing. Tot dan toe hadden mainframecomputers het kantoor beheerst, grote, starre computers waar medewerkers alleen via 'domme' terminals op konden werken. Je ziet ze nog wel eens in bibliotheken. Betrouwbare systemen, maar bepaald niet flexibel. Leve de pc!

Nu, twintig jaar na de geboorte van de pc, ontstaat weer meer interesse voor de oude terminalgedachte, waarbij applicaties van eindgebruikers grotendeels, of zelfs volledig, op een server draaien, in plaats van op de pc's. Die fat clients met over het algemeen Windows 95 of 98, Microsoft Office en nog een hele trits pakketten, kosten organisaties namelijk handvol geld. Ze hebben door hun complexe, grillige aard veel onderhoud nodig van duur personeel. Personeel dat op de huidige overspannen arbeidsmarkt nauwelijks te vinden is. Het beheer van het computerpark is bovendien 'versnipperd' omdat iedere pc apart van de nieuwste upgrades en updates moet worden voorzien. Speciale netwerkbeheertools helpen, maar zijn niet meer dan een pleister op de wonde.

Dankzij nieuwe netwerksoftware is het mogelijk geworden complete Windows-programma's vanaf een server in het netwerk te draaien, in plaats vanaf de harde schijf van het werkstation. De voordelen van dit Windows-terminal-concept zijn evident: een aanzienlijke besparing op de beheerkosten omdat het applicatiebeheer vanaf één plek is te regelen. En omdat van de werkstations nauwelijks intelligentie wordt gevraagd (behalve het weergeven van beeld en het doorgeven van toetsenbordcommando's), is de kans op crashes minimaal. Een laatste pluspunt is dat oude computers goed genoeg zijn om te dienen als Windows-terminal.

Met ADSL als opvolger voor ISDN, en daardoor lagere prijzen voor huurlijnen, ontstaat voor organisaties zelfs de mogelijkheid hun applicaties helemaal de deur uit te doen. Via een snelle verbinding met de buitenwereld kan men programma's bij een Application Service Provider (ASP) draaien. In dat geval is geen sprake meer van het 'kopen' van software maar van het 'huren'. Over het algemeen rekent de ASP wel een fors bedrag per gebruiker per tijdseenheid. Toch kunnen de tarieven best de vergelijking aan met de beheerkosten van netwerken met fat clients. Netwerken waar de beheerder zich over het algemeen van de ene pc-crash naar de volgende update of bug fix sleept.

De volgende reeks artikelen belicht de verschillende vormen van 'applicatie hosting' en het verder 'afslanken' van de Windows-computers tot meer stabiele systemen.

Fat clients op dieet
Application Service Providing, Software te huur
Uitgeklede Windows 2000-pc, Test: Compaq iPAQ Legacy Free

Dit artikel verscheen eerder in Windows Magazine  (c) Frank Veerkamp frank@oorschot.com

Application Service Providing, Software te huur

Frank Veerkamp

Application Service Provider (ASP) is een tamelijk nieuwe functie in de automatiseringwereld. Het houdt in dat programma's en bestanden niet meer op de lokale machine draaien, maar buitenshuis bij een ASP. Tegen een vast bedrag per gebruiker per maand neemt de ASP de zorg over van het installeren van updates, het onderhoud van de servers en geeft hij garanties voor de minimale beschikbaarheid.

Helemaal nieuw is het natuurlijk niet: Bill Gates leerde – toen hij nog op de middelbare school zat – programmeren op de computers van een rekencentrum in Seattle. Op die computers lieten onder andere de lokale banken hun grote rekenopdrachten uitvoeren omdat zij zelf niet over voldoende rekencapaciteit beschikten. Maar dat gebeurde niet online. En ook in de huidige client-server omgevingen draait een deel van de software op de server. Het grote verschil tussen de gebruikelijke client-server omgeving en ASP is dat de server bij een ander bedrijf staat en dat die – onmerkbaar – met vele anderen wordt gedeeld. De ASP zorgt voor het beheer, waarbij hij een flink aantal specialisten kan inzetten omdat de kosten door vele afnemers worden gedeeld.

Server op afstand

De Amsterdamse ASP Multrix wilde wel een demonstratie verzorgen voor Windows Magazine. De opzet is heel eenvoudig. Op een pc wordt een Citrix-client geïnstalleerd. Dit is een programma dat de toetsenbordaanslagen en muisklikken opvangt en doorstuurt naar de Citrix-server. Die server stuurt de gegevens door naar de applicatieserver die de bewerkingen uitvoert en via de Citrix server de wijzigingen in de beeldschermopbouw terugstuurt. Als een muisklik bijvoorbeeld tot gevolg heeft dat een menuutje uitrolt, wordt alleen het blok waarin dat menuutje verschijnt ververst, de rest blijft zoals het was. Hierdoor blijft het breedbandtebeslag beperkt. In principe is het genoeg als het werkstation Windows en de Citrix-client bevat. De programma's en bestanden staan op de server, dus aan de harde schijf worden minimale eisen gesteld. Omdat Citrix met hooguit 256 kleuren werkt, worden er ook geen hoge eisen aan de videokaart gesteld. Ook de processor hoeft geen zware jongen te zijn: de hoeveelheid rekenwerk die lokaal wordt uitgevoerd is minimaal. Alleen de bandbreedte is cruciaal.

Bandbreedte

Tijdens de demonstratie werd een enkele ISDN-lijn gebruikt (64 kbps). Gemiddeld rekent Multrix op 30 kbps per werkplek, maar omdat dan met meer werkplekken wordt gerekend (en iedere gebruiker afwisselend veel en weinig beslag legt op de verbinding) kan de piekbelasting veel hoger zijn. Voor gewoon typwerk is 30 kbps geen enkel bezwaar maar als er door een tekst met ingebedde plaatjes gescrolld moet worden, is het wel wat krap. Wanneer de invoer- en uitvoer relatief klein is, maar er veel rekenwerk achter de schermen gebeurt (zoals bij mail merge) dan is het een groot voordeel dat de taak door de zware server wordt uitgevoerd en niet door het werkstation. Maar voor echte grafische opdrachten (video-editing, rendering) is ASP geen optie.

Bij een beetje bedrijfsomvang is een inbelverbinding toch al minder economisch en minder betrouwbaar dan een huurlijn. Vandaar dat Multrix voor de hoofdvestiging van een klant altijd een huurlijn adviseert. Telewerkers kunnen dan wel via een inbelverbinding of via het Internet contact maken met de server, maar lopen dan wel het risico dat niet de gebruikelijke bandbreedte beschikbaar is. Ook kan contact worden gelegd via IBM Global Services, kabel, ADSL, of satelliet.

Het is mogelijk om naast de toepassingen die bij de ASP draaien ook een aantal zaken lokaal te draaien. Dat kan zelfs simultaan. Zware grafische toepassingen als video-editing kunnen beter lokaal gebeuren, maar dat betekent wel dat het beheer van die toepassingen ook weer bij de organisatie zelf komen te liggen.

Onderhoud uitbesteed

Het grote voordeel van ASP voor bedrijven is dat zij zelf geen onderhoud meer hoeven te plegen. De ASP zorgt voor een beveiligings- en beschikbaarheidsniveau waarvan de meeste bedrijven slechts kunnen dromen dat zij dat zelf zouden kunnen halen. Zo zijn bij Multrix alle servers dubbel uitgevoerd om loadbalancing en failover te kunnen realiseren en is alle gegevensopslag gemirrord. Ook alle gegevensverbindingen zijn dubbel uitgevoerd en de verschillende gegevensstromen worden zowel fysiek als door firewalls gescheiden,  zodat het client-serververkeer de opslag niet in de weg kan zitten.

Natuurlijk wordt alles voortdurend gebackupt. Wie het desondanks toch een eng idee vindt dat zijn gegevens uitsluitend bij een derde partij zijn opgeslagen, kan dagelijks, wekelijks of maandelijks een backup op band ontvangen.

Uiteraard worden er hoge eisen gesteld aan de beveiliging. Alle gegevensstromen zijn gecodeerd en naast wachtwoordbeveiliging is ook authenticatie door biometrie en smartcards mogelijk. Er wordt gebruik gemaakt van de 128-bits beveiliging van Windows 2000 en die is (voorlopig nog) afdoende.

Standaard levert Multrix een pakket met Office 2000 Standaard, e-mail en agenda via Exchange Server, financiële administratie van Exact en webhosting. Op verzoek kunnen ook maatwerkapplicaties gehost worden, hoewel het in veel gevallen de moeite waard zal zijn die eenmalig om te zetten naar een standaardomgeving. Voorlopig zal het pakket worden aangeboden in combinatie met de maatwerksoftware van Progress. Andere ASP's bieden anders samengestelde pakketten aan, of beperken zich tot één dienst.

ASP komt niet kant en klaar uit de doos. Bij iedere klant wordt apart geïnventariseerd aan welke diensten behoefte is. De nodige verbindingen worden gelegd en routers worden geplaatst. Vervolgens wordt op de server een domein aangelegd dat aan de eisen van de klant voldoet. Afhankelijk van de mate waarin een bedrijf zijn automatisering op orde heeft, zal de doorlooptijd tussen een en drie maanden bedragen. Het standaardpakket van Multrix zal rond de ƒ 400,- (180 euro) per gebruiker per maand gaan kosten.

Meer informatie: www.multrix.com.

Fat clients op dieet
Application Service Providing, Software te huur
Uitgeklede Windows 2000-pc, Test: Compaq iPAQ Legacy Free

Dit artikel verscheen eerder in Windows Magazine (c) Jan Hoek Jan.wm@jacho.nl

Uitgeklede Windows 2000-pc
Test: Compaq iPAQ Legacy Free

Jan Hoek

Na de laatste reclamecampagnes van Compaq ('Ik maak wenskaarten met theezakjes' en 'The Shower Project') zou je kunnen denken dat Compaq in één klap af wil van het enigszins chique imago om zich vervolgens volledig op de thuisgebruiker  te storten. Ongetwijfeld wil men de thuismarkt ook veroveren, maar de nieuwe Compaq iPAQ is toch echt een fraai ogende business-pc met een aantal bijzondere eigenschappen voor de zakelijke gebruiker.

ik vaak de reactie dat je er dan 'dus' niets aan hebt. De iPAQ is inderdaad niet geschikt als stand-alone pc voor de thuisgebruiker. De iPAQ is heel duidelijk bedoeld als een stabiele client-pc in een netwerk van een trendy kantoor. Alle iPAQ pc's zijn standaard voorzien van een Ethernetaansluiting. Het uitwisselen van documenten gaat dan ook niet via floppy's, maar via het bedrijfsnetwerk en via e-mail. Ook een cd-rom speler is in een zo'n werkomgeving vaak niet nodig. Computerspelletjes op cd-rom zijn natuurlijk sowieso taboe en nieuwe software kan vanaf de server worden geïnstalleerd. Het bedrijfsnetwerk kan daardoor dus ook niet besmet worden met computervirussen van diskettes en cd-rom's die door personeel van huis zijn meegebracht. De iPAQ is uitstekend geschikt voor administratieve afdelingen, in- en verkoop organisaties, informatiebalies en hotels. Ook om als ASP-client te functioneren heeft de machine ruim voldoende in huis. De iPAQ is niet zo geschikt voor bijvoorbeeld multimediabedrijven en DTP-bureaus. Die hebben behoefte aan krachtige pc's met veel aansluit- en uitbreidingsmogelijkheden en een harde schijf  met hoge opslagcapaciteit.

Betrouwbaarheid

De betrouwbaarheid en stabiliteit van de iPAQ is hoger dan van 'gewone' pc's. Dat wordt bereikt door een eenvoudig ontwerp waarbij alle overbodige (?) uitbreidingsmogelijkheden en poorten zijn verwijderd. Het aantal te ondersteunen technologieën en interfaces wordt zodoende aanzienlijk gereduceerd.  Hierdoor treden er minder hardware- en softwareconflicten op. Zo mist de iPAQ bijvoorbeeld ISA- en PCI-sloten. Doorgewinterde pc-gebruikers zullen weten dat juist uitbreidingskaarten in de pc de meeste complicaties geven. Bij de iPAQ heb je daar dus geen last van.

Indien het systeem toch onverhoopt mocht crashen, kun je met de bijgeleverde Restore-cd de oorspronkelijke systeemsoftware herstellen. De iPAQ is ook standaard voorzien van Windows 2000, wat als de stabielste Windows-versie tot nu toe wordt beschouwd.

Aansluitingen

Aan de voorzijde is de iPAQ voorzien van twee USB-poorten  en een microfoon- en hoofdtelefoonaansluiting voor de interne geluidskaart. De standaard ingebouwde luidspreker geeft het signaal van de geluidskaart overigens ook redelijk weer, alhoewel de geluidskwaliteit niet geheel conform de hifi-standaard is.

De aansluitingen aan de achterzijde verschillen per model. De iPAQ is in twee verschillende uitvoeringen beschikbaar. Door ons is de zogenaamde 'Legacy Free' uitvoering bekeken. Dit model is alleen voorzien van USB-aansluitingen en heeft dus bijvoorbeeld geen printerpoort of seriële aansluiting. Daarnaast is er nog het 'Legacy Lite' model voor bedrijven die nog 'verouderde' randapparatuur met seriële of parallelle aansluiting in gebruik hebben. Beide iPAQ-modellen beschikken in ieder geval over de broodnodige RJ-45 connector voor aansluiting op het bedrijfsnetwerk. Natuurlijk ontbreekt ook de VGA-connector niet voor het aansluiten van een beeldscherm.

De techniek

De techniek is iets waarvoor een echte iPAQ-gebruiker zich niet zal interesseren. Voor hem of haar geldt alleen dat het apparaat altijd betrouwbaar werkt. Voor de volledigheid zal ik toch maar even de inhoud van het fraaie doosje vermelden. De door ons geteste voordeligste uitvoering is voorzien van een Celeron 500 MHz processor, een 4,3 GB harde schijf  met Windows 2000 en 64 MB intern geheugen. Daarnaast bestaat er nog een versie met een Pentium III 500 MHz processor, een harde schijf van 8,4 GB en 128 MB intern geheugen. In een tijd waarin 13 GB of 20 GB zo'n beetje de standaard is voor een harde schijf, lijkt de grootte van de iPAQ-harddisk wat magertjes. Bedenk echter dat de iPAQ niet bedoeld is voor zware grafische toepassingen, maar voor normaal kantoorwerk en dan is 4 of 8 GB vrijwel zeker meer dan genoeg.

Randapparatuur

Door de aanwezigheid van USB-poorten kan er veel moderne randapparatuur van andere fabrikanten dan Compaq worden aangesloten. Hierbij valt te denken aan USB-modems, scanners, webcam's en digitale fotocamera's. Ondanks het ontbreken van een printerpoort (op het Legacy Free model) is het toch mogelijk sommige printers lokaal aan te sluiten, want de nieuwste modellen DeskJet printers van Hewlett Packard zijn ook al uitgerust met een USB-poort. De iPAQ is voorzien van een zogenaamd MultiBay-compartiment. Hierin is plaats voor één randapparaat van Compaq zelf. Voor dit speciale uitbreidingsslot levert Compaq momenteel de volgende MultiBay componenten: een 24-speed cd-rom drive, een 4-speed DVD-drive, een 6 GB harddisk (een tweede harde schijf dus) en een LS-120 drive.

Monitor en toetsenbord

Hoewel je een gewone saaie computerbeige VGA-monitor op de iPAQ kunt aansluiten, is dat absoluut geen gezicht bij zo'n fraaie zwart-zilveren systeemkast. Je bent dus min of meer verplicht om ook het bijpassende platte 15 inch TFT-scherm in dezelfde zwarte kleurstelling van Compaq te kopen. Het is wel jammer dat zo'n flat panel monitor precies twee keer zo duur is als het systeem zelf, maar voor een beetje yup is dat natuurlijk geen probleem. Het meegeleverde zwart-zilveren toetsenbord verdient ook een eervolle vermelding. Behalve dat het er mooi uitziet, is het ook nog voorzien van een aantal toetsen die je niet snel op een ander toetsenbord terug zult vinden, zoals een knop met een winkelwagentje (om online te gaan winkelen) en een toets met een vliegtuigje (om een reis te boeken).

Conclusie

Over het ontwerp van de Compaq iPAQ is nagedacht. Door het weglaten van overbodige hardware ontstaat een stabiel en betrouwbaar computersysteem dat bovendien - zeker voor Compaq maatstaven - niet echt duur is. Door de zwart-zilveren kleurstelling ziet het apparaat er aantrekkelijk uit. De iPAQ biedt eenvoudig snelle toegang tot Internet en is prima geschikt als werkstation in een pc-netwerk van een modern kantoor. Het zal mij niet verbazen als de iPAQ, in combinatie met het optionele 15 inch platte TFT-scherm, binnenkort in veel kantoren en op informatiebalies zal verschijnen. Veel pc-gebruikers zijn de beige computerkasten, de beige toetsenborden, de beige monitoren en de systeemcrashes langzamerhand wel een beetje zat en dan is de Compaq iPAQ een interessant alternatief.

Fat clients op dieet
Application Service Providing, Software te huur
Uitgeklede Windows 2000-pc, Test: Compaq iPAQ Legacy Free

privacy policy